Vijaya Lakshmi
Published on Jul 05 2026
Vijaya Mavuru
మహానటి, కలకంఠీ లాంటి నవలలు, సర్పయాగం, తిరుమల వైభవం, జై జగన్నాథ లాంటి పౌరాణిక లాంటి వ్యాసాలు. ఆంధ్రజ్యోతి, నవ్య, వనిత, వనితాజ్యోతి, చిత్ర, కోకిల లాంటి Magazine లలోను, అల్ ఇండియా రేడియో లోను Publish అయ్యాయి. Broad coast అయ్యాయి. నా వృత్తి, ప్రవృత్తి రెండూ కూడా రచనలు, Dubbing...
Want to know more about me and my work?2026 సంవత్సరంలో ఆషాఢ శుద్ధ చతుర్దశి సందర్భంగా జూలై 28 సాయంత్రం 4 గంటలకు తొలి పావంచా వద్ద ప్రత్యేక పూజల అనంతరం గిరిప్రదక్షిణ ప్రారంభమవుతుంది.
జూలై 29 ఉదయం ఆషాఢ పౌర్ణమి రోజున గిరిప్రదక్షిణ ముగుస్తుంది.
అయితే సంప్రదాయం ప్రకారం అధికారిక ప్రారంభానికి ముందే వేలాది మంది భక్తులు ఉదయం నుంచే ప్రదక్షిణ ప్రారంభిస్తారు.
సింహగిరి చుట్టూ కాలినడకన ప్రదక్షిణ చేయడం అనేది వేల సంవత్సరాలుగా కొనసాగుతున్న పవిత్ర సంప్రదాయం.
భక్తుల విశ్వాసం ప్రకారం...
ఆషాఢ పౌర్ణమి రోజున సింహగిరి చుట్టూ ప్రదక్షిణ చేయడం అనేది భూమి చుట్టూ ప్రదక్షిణ చేసినంత పుణ్యఫలాన్ని ఇస్తుందని క్షేత్ర మహాత్మ్యంలో పేర్కొనబడింది.
అందుకే ప్రతి సంవత్సరం ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణతో పాటు ఒడిశా, ఛత్తీస్గఢ్ రాష్ట్రాల నుంచి కూడా లక్షలాది మంది భక్తులు సింహాచలానికి చేరుకుంటారు.
సింహాచలం గిరిప్రదక్షిణ మొత్తం 32 కిలోమీటర్లు ఉంటుంది.
ఈ సంఖ్య యాదృచ్ఛికం కాదు.
దీనికి ఆధ్యాత్మిక కారణాలున్నాయి.
పురాణాల ప్రకారం ప్రహ్లాదుని రక్షించేందుకు స్వామి 32 దివ్యరూపాలను ప్రదర్శించాడని చెబుతారు.
"ఉగ్రం వీరం మహావిష్ణుం..."
అనే ప్రసిద్ధ నరసింహ మూలమంత్రం 32 అక్షరాలతో ఉంటుంది.
ఈ రెండు కారణాల వల్లే గిరిప్రదక్షిణను 32 కిలోమీటర్లుగా నిర్వహిస్తున్నారని విశ్వసిస్తారు.
లక్షలాది మంది భక్తులు పాల్గొనే ఈ మహోత్సవం కోసం జిల్లా యంత్రాంగం విస్తృత ఏర్పాట్లు చేసింది.
వాటిలో ముఖ్యమైనవి...
అదనంగా, గిరిప్రదక్షిణ అనంతరం జూలై 29న స్వామివారి దర్శనం ఉచితంగా కల్పించనున్నట్లు దేవస్థానం ప్రకటించింది.
సింహాచలం గిరిప్రదక్షిణ మొత్తం 32 కిలోమీటర్ల మేర సాగుతుంది. ఇది సింహగిరిని పూర్తిగా చుట్టివచ్చే పవిత్ర మార్గం.
ప్రదక్షిణ మార్గం ఈ విధంగా ఉంటుంది:
ఈ మార్గమంతా లక్షలాది మంది భక్తులతో ఆధ్యాత్మిక వాతావరణం నెలకొంటుంది.
వృద్ధులు, అనారోగ్యంతో బాధపడేవారు లేదా 32 కిలోమీటర్లు నడవలేని భక్తులు నిరాశ చెందాల్సిన అవసరం లేదు.
వారు కొండపై ఆలయం చుట్టూ ప్రదక్షిణ చేసి, భక్తిశ్రద్ధలతో స్వామివారిని దర్శించుకుంటే గిరిప్రదక్షిణ చేసిన భావంతో పుణ్యఫలాన్ని పొందుతారని భక్తుల విశ్వాసం.
గిరిప్రదక్షిణ పూర్తయిన తరువాత ఆషాఢ పౌర్ణమి రోజు తెల్లవారుజామున జరిగే మరో ముఖ్యమైన కార్యక్రమం చివరి విడత చందన సమర్పణ.
సుప్రభాత సేవ అనంతరం సుగంధ ద్రవ్యాలతో కలిపిన సుమారు 125 కిలోల చందనాన్ని స్వామివారికి సమర్పిస్తారు.
ఇది చందనోత్సవం అనంతరం జరిగే చివరి చందన సమర్పణగా ప్రత్యేక ప్రాముఖ్యతను కలిగి ఉంటుంది.
గిరిప్రదక్షిణలో పాల్గొనే భక్తులు ఈ సూచనలు పాటిస్తే ప్రయాణం సౌకర్యవంతంగా ఉంటుంది.
సింహాచలం గిరిప్రదక్షిణ కేవలం ఒక ఆచారం కాదు.
ఇది...
ఈ ఐదు విలువలకు ప్రతీకగా నిలిచే మహోత్సవం.
ప్రతి సంవత్సరం లక్షలాది మంది భక్తులు కులమతాలకు అతీతంగా పాల్గొనడం ఈ ఉత్సవం ప్రత్యేకత.
చూడండి : పంచముఖ ఆన్జనేయునిలో ఉగ్ర నరసింహుని ముఖం ఎలా వచ్చింది?
సింహాచలం క్షేత్ర మహిమ వెనుక ఉన్న ప్రధాన పురాణగాథ ప్రహ్లాదుడు, హిరణ్యకశిపుడు మరియు శ్రీమహావిష్ణువు నరసింహావతారం. ఈ కథనే సింహాచల క్షేత్రానికి మూలాధారంగా భావిస్తారు.
హిరణ్యకశిపుని కుమారుడు ప్రహ్లాదుడు పరమ విష్ణుభక్తుడు. తన కుమారుడు ఎప్పుడూ "నారాయణ... నారాయణ..." అని జపించడం హిరణ్యకశిపుడికి అస్సలు నచ్చలేదు. ఎన్నో విధాలుగా విష్ణుభక్తి మాన్పించాలని ప్రయత్నించినా ప్రహ్లాదుడు మాత్రం శ్రీహరిని విడిచిపెట్టలేదు.
చివరకు అతడిని కొండపై నుంచి లోయలోకి తోసేయాలని హిరణ్యకశిపుడు ఆజ్ఞాపించాడు. భటులు ప్రహ్లాదుడిని ఎత్తైన శిఖరం నుంచి క్రిందకు నెట్టేశారు. ఆ క్షణంలో ప్రహ్లాదుడు ఆర్తితో శ్రీమహావిష్ణువును ప్రార్థించగా, స్వామి గరుడవాహనంపై అత్యంత వేగంగా అక్కడికి చేరుకున్నాడని పురాణాలు చెబుతున్నాయి.
భక్తుడిని రక్షించాలనే ఆత్రంతో గరుడుడికి మరింత వేగంగా ఎగరమని శ్రీహరి ఆజ్ఞాపించాడు. కానీ గరుడుడు తన శక్తికి మించిన వేగంతో ప్రయాణించలేకపోయాడు.
అప్పుడు శ్రీమహావిష్ణువు స్వయంగా సింహగిరిపైకి అమాంతం దూకాడని కథనం.
ఆ వేగానికి స్వామివారి రెండు పాదాలు భూమిలోకి దిగిపోయాయని విశ్వాసం. అనంతరం వెంటనే పైకి వచ్చి ప్రహ్లాదుడిని రక్షించాడని క్షేత్ర పురాణం వివరిస్తుంది.
అందుకే సింహాచలం క్షేత్రంలో స్వామివారి పాదాలకు ప్రత్యేకమైన ప్రాధాన్యం ఉంది.
హిరణ్యకశిపుడిని సంహరించిన తర్వాత కూడా నరసింహస్వామి ఉగ్రరూపాన్ని విడిచిపెట్టలేదు. దేవతలందరూ స్వామిని శాంతింపజేయడానికి ప్రయత్నించినా ఆయన కోపం తగ్గలేదు.
ఆ సమయంలో ప్రహ్లాదుడు వినయంతో స్వామిని ప్రార్థించాడు.
"స్వామీ... మీరు దుష్ట సంహారం పూర్తి చేశారు. ఇక భక్తుల కోసం శాంత స్వరూపంలో ఉండండి."
ప్రహ్లాదుడి మాటలకు ప్రసన్నుడైన స్వామి అతడిని వరం కోరమన్నాడు.
ప్రహ్లాదుడు ఇలా ప్రార్థించాడు.
"స్వామీ... మీరు వరాహావతారంలో నా పినతండ్రి హిరణ్యాక్షుడిని సంహరించారని విన్నాను. ఆ దివ్యరూపాన్ని కూడా దర్శించాలనుకుంటున్నాను."
ప్రహ్లాదుడి కోరిక మేరకు శ్రీమహావిష్ణువు వరాహ అవతారం మరియు నరసింహ అవతారం రెండింటి లక్షణాలు కలిసిన శ్రీ వరాహ లక్ష్మీ నరసింహస్వామి రూపంలో దర్శనమిచ్చాడు.
ఈ కారణంగానే ప్రపంచంలో అత్యంత అరుదైన వరాహ-నరసింహ స్వరూపం సింహాచలంలో దర్శనమిస్తుంది.
వరాహ నరసింహ స్వరూపాన్ని చూసిన దేవతలు ఆశ్చర్యపోయారు. ఈ రూపం కూడా ఉగ్రంగా ఉండటంతో స్వామిని ఎలా శాంతింపజేయాలా అని ఆలోచించారు.
అప్పుడు బ్రహ్మ కుమారుడైన బురుగు మహర్షి ఒక సూచన చేశాడు.
"స్వామికి చందనాభిషేకం చేస్తే ఆయన ఉగ్రత చల్లారుతుంది."
దేవతలందరూ కలిసి స్వామికి సుగంధభరితమైన చందనాన్ని సమర్పించగా స్వామి శాంతించాడు.
ఈ సంఘటన వైశాఖ శుద్ధ తదియ, అంటే అక్షయ తృతీయ నాడు జరిగినట్లు పురాణాలు పేర్కొంటాయి.
అప్పటి నుంచి ప్రతి సంవత్సరం జరిగే చందనోత్సవం ఈ సంప్రదాయానికి ప్రతీకగా కొనసాగుతోంది.
స్వామివారి దర్శనం పొందిన ప్రహ్లాదుడు సింహగిరిపైనే ఒక పర్ణశాలను నిర్మించి వరాహ లక్ష్మీ నరసింహస్వామిని ప్రతిష్ఠించి నిత్యపూజలు నిర్వహించాడని క్షేత్ర మహాత్మ్యం చెబుతుంది.
కాలక్రమేణా ఆ ఆలయం శిథిలమై స్వామివారి విగ్రహం ఒక పుట్టలో మరుగునపడింది.
త్రేతాయుగంలో చంద్రవంశానికి చెందిన పురూరవ చక్రవర్తి, తన భార్య ఊర్వశితో కలిసి ఆకాశమార్గంలో ప్రయాణిస్తుండగా సింహగిరి వద్ద వారి దివ్య విమానం ఆగిపోయింది.
ఊర్వశి తన దివ్యదృష్టితో అక్కడ శ్రీ వరాహ నరసింహస్వామి కొలువై ఉన్నారని తెలిపింది.
మూడు రోజుల పాటు వెతికినా స్వామి కనిపించకపోవడంతో పురూరవుడు ఉపవాస దీక్షకు సిద్ధమయ్యాడు.
ఆ రాత్రి స్వామి స్వప్నంలో దర్శనమిచ్చి—
"నేను ఈ పుట్టలో ఉన్నాను. గంగధారను గుర్తుగా చూసి నన్ను వెలికితీయి."
అని ఆదేశించాడు.
మరుసటి రోజు పురూరవుడు వేల కడవల నీరు, పంచామృతాలతో అభిషేకం చేసి స్వామిని వెలికితీశాడు.
స్వామి పురూరవుడితో ఇలా అన్నాడని పురాణం చెబుతుంది.
"నా ఉగ్రత తగ్గాలంటే నన్ను ఎల్లప్పుడూ చందనంతో కప్పి ఉంచు. సంవత్సరంలో ఒక్కరోజు మాత్రమే నా నిజరూపాన్ని భక్తులకు చూపించు."
అప్పటి నుంచి ప్రతి సంవత్సరం అక్షయ తృతీయ నాడు మాత్రమే స్వామివారి నిజరూప దర్శనం కల్పిస్తూ, మిగిలిన రోజుల్లో చందనపు పూతతో కప్పే సంప్రదాయం కొనసాగుతోంది.
ఈ ఆచారమే నేడు ప్రపంచ ప్రసిద్ధి చెందిన సింహాచలం చందనోత్సవంగా నిలిచింది.
క్షేత్ర పురాణంతో పాటు మరో ఆసక్తికరమైన జానపద గాథ కూడా స్థానికంగా ప్రచారంలో ఉంది.
బోయెపల్లెకు చెందిన దుగ్గన అనే వేటగాడు అడవిలో పంటను నాశనం చేస్తున్న వరాహాన్ని గాయపరిచాడు. ఆ వరాహం ఒక పుట్టలోకి వెళ్లిపోవడంతో ఆశ్చర్యపోయిన దుగ్గన లోపల చూసి రక్తస్రావం అవుతున్న వరాహ నరసింహస్వామిని దర్శించాడని చెబుతారు.
తనకు తెలిసిన వనమూలికలు, చందనంతో స్వామికి లేపనం చేసి పూజించిన తొలి భక్తుడు దుగ్గనేనని ఈ జానపద కథ వివరిస్తుంది.
2026 జూలై 28 సాయంత్రం ప్రారంభమై, జూలై 29 ఆషాఢ పౌర్ణమి ఉదయానికి ముగుస్తుంది.
సుమారు 32 కిలోమీటర్లు.
భూప్రదక్షిణ చేసినంత పుణ్యం, పాపక్షయం, కోరికల నెరవేర్పు, సంతానప్రాప్తి వంటి ఫలితాలు లభిస్తాయని భక్తుల విశ్వాసం.
నరసింహుని 32 రూపాలు మరియు నరసింహ మూలమంత్రంలోని 32 అక్షరాలకు ప్రతీకగా ఈ దూరాన్ని నిర్ణయించినట్లు చెబుతారు.
స్వామివారి ఉగ్రతను శాంతింపజేయడానికి చందనం సమర్పించారని పురాణాలు చెబుతాయి. అందుకే ఏడాదిలో ఎక్కువ రోజులు చందనంతో కప్పి ఉంచుతారు.
ప్రతి సంవత్సరం అక్షయ తృతీయ రోజున మాత్రమే స్వామివారి నిజరూప దర్శనం లభిస్తుంది.
సింహాచలం గిరిప్రదక్షిణ అనేది కేవలం 32 కిలోమీటర్ల నడక కాదు. అది భక్తి, విశ్వాసం, ఆధ్యాత్మిక అనుభూతి కలయిక. శ్రీ వరాహ లక్ష్మీ నరసింహస్వామిపై అచంచల విశ్వాసంతో లక్షలాది మంది భక్తులు పాల్గొనే ఈ మహోత్సవం ఉత్తరాంధ్ర సంస్కృతికి ఒక అపూర్వమైన గుర్తింపుగా నిలిచింది.