Vijaya Lakshmi
Published on Feb 20 2026
Vijaya Mavuru
మహానటి, కలకంఠీ లాంటి నవలలు, సర్పయాగం, తిరుమల వైభవం, జై జగన్నాథ లాంటి పౌరాణిక లాంటి వ్యాసాలు. ఆంధ్రజ్యోతి, నవ్య, వనిత, వనితాజ్యోతి, చిత్ర, కోకిల లాంటి Magazine లలోను, అల్ ఇండియా రేడియో లోను Publish అయ్యాయి. Broad coast అయ్యాయి. నా వృత్తి, ప్రవృత్తి రెండూ కూడా రచనలు, Dubbing...
Want to know more about me and my work?సాధారణంగా అందరికీ తెలిసింది 'బద్రీనాథ్' మాత్రమే. కానీ, ఆధ్యాత్మిక పరిపూర్ణత కోసం భక్తులు ఈ ఐదు ఆలయాలను కలిపి దర్శించుకుంటారు. అవే:
హిమాలయాల గర్భంలో, మంచుతో కప్పబడిన శిఖరాల మధ్య, గంగానది ఉపనదుల పవిత్ర ప్రవాహాల సమీపంలో విస్తరించి ఉన్న ఐదు విష్ణు క్షేత్రాల సమాహారం – పంచ బద్రి. ఈ యాత్ర కేవలం దేవాలయ దర్శనం మాత్రమే కాదు; ఇది భక్తి, తపస్సు, ఆత్మాన్వేషణ, పురాణ గాథల సాక్ష్యభూమి. ఉత్తరాఖండ్ గఢ్వాల్ ప్రాంతంలో ఉన్న ఈ ఐదు ఆలయాలు శతాబ్దాల చరిత్రను మోస్తూ భక్తులకు అపూర్వ ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని అందిస్తున్నాయి. ఈ వ్యాసంలో పంచ బద్రి ఆలయాల చరిత్ర, పురాణ ప్రాముఖ్యత, మహాభారత సంబంధం, శిల్పకళ, యాత్ర
🔥 హిమాలయాల మంచు శిఖరాల మధ్య, గంగానది ఉపనదుల జలధారల మధ్య దాగి ఉన్న ఐదు పవిత్ర విష్ణు క్షేత్రాలు… ఇవే పంచ బద్రి ఆలయాలు. భక్తి, పురాణ గాథలు, మహాభారత స్మృతులు, ఆది శంకరాచార్యుల పునరుద్ధరణ… ఈ ఐదు ఆలయాల వెనుక అపారమైన ఆధ్యాత్మిక చరిత్ర ఉంది. ప్రతి హిందూ భక్తుడు జీవితంలో కనీసం ఒకసారి దర్శించాల్సిన ఈ దివ్య క్షేత్రాలు పంచబద్రి ఆలయాల విశేషాలను ఇప్పుడు పూర్తిగా తెలుసుకుందాం.
· “బద్రి” అనే పదం సంస్కృతంలో “బదరి వృక్షం” (రేగు చెట్టు) అనే అర్థం కలిగి ఉంది. పురాణాల ప్రకారం లక్ష్మీదేవి బదరి వృక్షంగా మారి తపస్సు చేస్తున్న విష్ణువును చలి నుండి కాపాడిందని కథ ఉంది. ఆ ప్రాంతం “బద్రికాశ్రమం”గా ప్రసిద్ధి చెందింది.
ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రంలోని గఢ్వాల్ హిమాలయ ప్రాంతంలో ఉన్న ఐదు విష్ణు క్షేత్రాల సమాహారాన్ని పంచ బద్రి అని అంటారు. ఇవి:
ఈ ఐదు క్షేత్రాలు కలిపి విష్ణు భక్తులకు పరమపవిత్ర తీర్థయాత్రగా భావించబడుతున్నాయి.
పంచ బద్రిలలో అత్యంత ప్రముఖమైనది మరియు 'చార్ ధామ్' యాత్రలో ఒకటైన క్షేత్రం బద్రీనాథ్. దీనిని విశాల బద్రి అని కూడా పిలుస్తారు.
విష్ణుమూర్తి ఇక్కడ తీవ్రమైన తపస్సు చేస్తున్నప్పుడు, లక్ష్మీదేవి 'బద్రి' (రేగు) చెట్టు రూపంలో ఆయనకు నీడను ఇచ్చిందని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. అందుకే ఈ ప్రాంతానికి బద్రీనాథ్ అనే పేరు వచ్చింది.
ఇక్కడి మూలవిరాట్టు నల్లని సాలిగ్రామ శిలతో తయారైంది. స్వామివారు పద్మాసన ముద్రలో ధ్యానం చేస్తున్నట్లు కనిపిస్తారు. ఇది స్వయంభువుగా పరిగణించబడుతుంది.
ఆలయ సమీపంలో అలకనంద నది ఒడ్డున వేడి నీటి బుగ్గలు (Natural Hot Springs) ఉన్నాయి. భక్తులు ఇక్కడ స్నానం చేసి స్వామిని దర్శించుకుంటారు.
అలకనందా నది తీరంలో, సముద్ర మట్టానికి సుమారు 3,133 మీటర్ల ఎత్తులో ఈ ఆలయం ఉంది. హిమాలయాల నీలిమలో ఈ క్షేత్రం ఆధ్యాత్మిక కేంద్రముగా నిలుస్తుంది.
ఈ ఆలయాన్ని పునరుద్ధరించినవారు ఆది శంకరాచార్యుడు అని విశ్వసిస్తారు. ఆయన నారద కుండం నుండి విగ్రహాన్ని తీసి ఆలయంలో ప్రతిష్ఠించినట్లు పురాణాలు చెబుతున్నాయి.
ఇక్కడ శ్రీమహావిష్ణువు పద్మాసనంలో ధ్యాన స్థితిలో దర్శనమిస్తాడు. ఇది ఇతర విష్ణు ఆలయాల కంటే ప్రత్యేకత కలిగిన అంశం.
మే నుండి నవంబర్ వరకు మాత్రమే ఆలయం తెరిచి ఉంటుంది.
బద్రీనాథ్కు సుమారు 24 కిలోమీటర్ల దూరంలో పాండుకేశ్వర్ వద్ద ఈ ఆలయం ఉంది.
ఇక్కడ విష్ణువు యోగ ముద్రలో ధ్యాన స్థితిలో దర్శనమిస్తాడు.
జోషిమఠ్ సమీపంలోని సుభాయ్ గ్రామంలో ఈ ఆలయం ఉంది. దీని పేరులోనే ఉన్నట్లుగా ఇది 'భవిష్యత్తు'కు సంబంధించిన క్షేత్రం.
ఇది కొంచెం ట్రెక్కింగ్ చేయాల్సిన ప్రదేశం. ప్రకృతి సోయగాలు అపారంగా ఉంటాయి.
జోషిమఠ్కు 7 కిలోమీటర్ల దూరంలో అనిమఠ్ అనే గ్రామంలో ఈ ఆలయం ఉంది.
శంకరాచార్యులు బద్రీనాథ్ విగ్రహాన్ని కనుగొనే ముందు ఇక్కడ పూజలు నిర్వహించేవారని చెబుతారు.
కర్ణప్రయాగ నుండి రాణిఖేత్ వెళ్లే మార్గంలో 16 ఆలయాల సముదాయంగా ఆది బద్రి వెలసింది.
చమోలీ జిల్లా
ఇది 16 చిన్న ఆలయాల సముదాయం. గుప్త రాజవంశ కాలానికి చెందినదిగా భావిస్తారు.
పురాతన నాగర శైలిలో నిర్మాణం. చరిత్ర ప్రేమికులకు అపురూపమైన ప్రదేశం.
పంచ బద్రి యాత్రను కేవలం ఆలయ దర్శనం కోణంలో మాత్రమే చూడకూడదు.
ఆలయం - ఆధ్యాత్మిక భావం
బద్రీనాథ్ - మోక్షం
యోగ ధ్యాన్ బద్రీ - ధ్యానం
భవిష్య బద్రీ - విశ్వాసం
వృద్ధ బద్రీ - సంప్రదాయం
ఆది బద్రీ - మూలతత్వం
ఈ ఐదు ఆలయాలు మనలోని ఐదు ఇంద్రియాలను నియంత్రించమని సూచిస్తాయి.
దిల్లీ → హరిద్వార్ → ఋషికేశ్ → జోషీమఠ్ → బద్రీనాథ్
సమీప విమానాశ్రయం: దేరాదూన్
సమీప రైల్వే స్టేషన్: హరిద్వార్
మే – అక్టోబర్
మిగతా నెలల్లో మంచు కారణంగా మూసివేస్తారు.
పంచ బద్రి యాత్ర అంటే కేవలం భౌతిక ప్రయాణం కాదు… అది ఆత్మాన్వేషణ. హిమాలయాల్లోని ఈ ఐదు క్షేత్రాలు మనలోని ఐదు ఇంద్రియాలను శాంతింపజేసి భక్తిని పెంచుతాయి.
మే నుండి అక్టోబర్.
నవంబర్ నుండి ఏప్రిల్ వరకు మంచు కారణంగా కొన్ని ఆలయాలు మూసివేస్తారు.
బద్రికాశ్రమం వేదాల్లో, పురాణాల్లో ప్రస్తావించబడింది. నారదుడు, నారాయణుడు, వ్యాస మహర్షి తపస్సు చేసిన స్థలంగా ఈ ప్రాంతం భావించబడుతుంది.
హిమాలయాల పవిత్రత, నదుల శక్తి, ధ్యాన వాతావరణం – ఇవన్నీ కలిసి ఈ ప్రాంతాన్ని యోగక్షేమ భూమిగా మార్చాయి.
పంచ బద్రి యాత్ర మనసుకు శాంతిని, ఆత్మకు పవిత్రతను అందించే దివ్య అనుభవం. హిమాలయాల పవిత్రతలో విష్ణు దర్శనం – అది మాటల్లో చెప్పలేని అనుభూతి. జీవితంలో ఒకసారి ఈ యాత్రను అనుభవించడం ప్రతి భక్తుని కల కావాలి
✈️ సమీప విమానాశ్రయం
దేరాదూన్ (జోలీ గ్రాంట్)
🚆 రైల్వే స్టేషన్
హరిద్వార్ / ఋషికేశ్
🛣️ రోడ్డు మార్గం
దిల్లీ → హరిద్వార్ → ఋషికేశ్ → జోషీమఠ్ → బద్రీనాథ్
భవిష్య బద్రీ వంటి ప్రదేశాలకు ట్రెక్కింగ్ అవసరం.
మీరు యాత్రను ఈ క్రింది క్రమంలో చేస్తే సౌకర్యవంతంగా ఉంటుంది:
· ఉత్తరాఖండ్లో ఉన్న విష్ణు స్వామి ఐదు పవిత్ర ఆలయాల సమాహారమే పంచ బద్రి. ఇవి బద్రీనాథ్, యోగ ధ్యాన్ బద్రీ, భవిష్య బద్రీ, వృద్ధ బద్రీ, ఆది బద్రీ.
· బద్రీనాథ్ చార్ ధామ్లో ఒకటి. మిగతా నాలుగు అదే ప్రాంతంలోని విష్ణు క్షేత్రాలు.
· కొన్ని ఆలయాలు సులభంగా చేరవచ్చు. కానీ భవిష్య బద్రీకి ట్రెక్కింగ్ అవసరం.
· పాప విమోచనం, మోక్షప్రాప్తి, ఆధ్యాత్మిక శాంతి.
· పూర్తిగా ఐదు ఆలయాలు దర్శించాలంటే సుమారు 5–7 రోజులు అవసరం. వాతావరణ పరిస్థితులు మరియు ట్రెక్కింగ్ ఆధారంగా సమయం మారవచ్చు.
· బద్రీనాథ్ ఆలయం ప్రధాన మరియు అత్యంత ప్రసిద్ధ క్షేత్రం. ఇది చార్ ధామ్ యాత్రలో భాగం.
· మే నుండి అక్టోబర్ వరకు ఉత్తమ సమయం. నవంబర్ నుండి ఏప్రిల్ వరకు మంచు కారణంగా కొన్ని ఆలయాలు మూసివేస్తారు.
· పురాణాల ప్రకారం భవిష్యత్తులో బద్రీనాథ్ అందుబాటులో లేకపోతే ఇక్కడే ప్రధాన పూజలు జరుగుతాయని విశ్వాసం ఉంది.
· అవును. పాండవుల తండ్రి పాండు ఇక్కడ తపస్సు చేశాడని విశ్వాసం. పాండవులు కూడా ఇక్కడ ధ్యానం చేశారని చెబుతారు.
· కొన్ని ఆలయాలు సులభంగా చేరవచ్చు. కానీ భవిష్య బద్రీ వంటి ప్రదేశాలకు కొంత ట్రెక్కింగ్ అవసరం.
· భక్తి, ఆధ్యాత్మిక శాంతి, పాప విమోచనం, విష్ణు అనుగ్రహం లభిస్తాయని విశ్వాసం.
· బద్రీనాథ్ చార్ ధామ్ యాత్రలో ఒకటి. మిగతా నాలుగు ఆలయాలు అదే ప్రాంతంలో ఉన్న విష్ణు క్షేత్రాలు.
· దిల్లీ → హరిద్వార్ → ఋషికేశ్ → జోషీమఠ్ → బద్రీనాథ్ మార్గం ద్వారా చేరవచ్చు. సమీప విమానాశ్రయం: దేరాదూన్.