అర్థరాత్రి పూరీ జగన్నాథ ఆలయంలో ఏం జరుగుతుంది | Navakalebara Mystery Explained, biggest secret of puri temple

ఒరిస్సాలోని పూరీ జగన్నాథుని ఆలయంలో ఎన్నో రహస్యాలున్నాయి. అందులో అతి పెద్ద మిస్టరీ నవకళేబర యాత్ర. పూరీ జగన్నాథుడి దారు విగ్రహంలో ఉన్న "బ్రహ్మ పదార్థం" నిజంగా శ్రీకృష్ణుడి హృదయమేనా? లేక అది ఇప్పటికీ ఛేదించలేని ఆధ్యాత్మిక రహస్యమా? పూరీ ఆలయంలో పన్నెండేళ్ళకోసారి జరిగే నవకళేబర ఉత్సవం గురించి మీకు తెలుసా? పూరీ జగన్నాథుని గుడిలో చేసే రహస్య పూజ ఏమిటి?

అక్కడ... కోట్లాది మంది ఆరాధించే, సాక్షాత్తు ఆ విశ్వాన్ని నడిపించే జగన్నాథుడి పాత విగ్రహం గుండె లోనుంచి  ఒక రహస్య పదార్థాన్ని బయటకు తీస్తారు! దాన్ని చూస్తే కళ్లు పోతాయి, ముట్టుకుంటే ప్రాణాలు పోతాయి అని నమ్మే ఆ "బ్రహ్మ పదార్థం" ఏంటి? విశ్వానికే నాథుడైన ఆ దేవుడికి కూడా మరణం ఉంటుందా? ప్రతి 12 లేదా 19 సంవత్సరాలకు ఒకసారి పూరీలో జరిగే ఆ అంతుచిక్కని ‘నవకళేబర’ మహా రహస్యం ఏంటి? సైన్స్ సైతం చేతులెత్తేసిన ఆ ఆధ్యాత్మిక అద్భుతం ఏంటి? ఈ విశేషాలన్నీ ఈ బ్లాగ్ లో....

యావత్ పూరి క్షేత్రంలో ఒక్కసారిగా కరెంట్ కట్ అవుతుంది! మొత్తం నగరమంతా అంధకారంలో మునిగిపోతుంది. దేవాలయం చుట్టూ తుపాకులు పట్టుకుని పోలీస్ బలగాలు మొహరిస్తాయి. ఆ అర్ధరాత్రి వేళ... గర్భగుడిలోకి కళ్లకు గంతలు కట్టుకుని, చేతులకు పట్టువస్త్రాలు చుట్టుకుని ఒకే ఒక్క పూజారి అడుగుపెడతారు. అక్కడ... కోట్లాది మంది ఆరాధించే, సాక్షాత్తు ఆ విశ్వాన్ని నడిపించే జగన్నాథుడి పాత విగ్రహం గుండె లోనుంచి  ఒక రహస్య పదార్థాన్ని బయటకు తీస్తారు! దాన్ని చూస్తే కళ్లు పోతాయి, ముట్టుకుంటే ప్రాణాలు పోతాయి అని నమ్మే ఆ "బ్రహ్మ పదార్థం" ఏంటి? విశ్వానికే నాథుడైన ఆ దేవుడికి కూడా మరణం ఉంటుందా? ప్రతి 12 లేదా 19 సంవత్సరాలకు ఒకసారి పూరీలో జరిగే ఆ అంతుచిక్కని ‘నవకళేబర’ మహా రహస్యం ఏంటి? సైన్స్ సైతం చేతులెత్తేసిన ఆ ఆధ్యాత్మిక అద్భుతం ఏంటి?

భగవద్గీతలో కృష్ణుడు చెప్పాడు... " మనిషి  ఎలాగైతే జీర్ణమైన వస్త్రాలను వదిలేసి కొత్త వస్త్రాలు ధరిస్తాడో, అలాగే ఆత్మ కూడా పాత శరీరాన్ని వదిలి కొత్త శరీరాన్ని పొందుతుంది" అని. ఆ సృష్టి నియమం కేవలం మనుషులకే కాదు... ఆ కృష్ణుడికి కూడా వర్తిస్తుందని మీకు తెలుసా? సాక్షాత్తు ద్వాపర యుగంలో కృష్ణుడు వదిలేసిన ఆ పవిత్ర హృదయం ఇప్పటికీ కొట్టుకుంటూనే ఉందా? పూరీ జగన్నాథుడి చెక్క విగ్రహాల వెనుక దాగున్న ఆ ‘బ్రహ్మ పదార్థం’ కథేంటి? కళ్లకు గంతలు కట్టుకుని చేసే ఆ విగ్రహాల మార్పిడి వెనుక ఉన్న అసలు రహస్యం ఏంటి? అసలు జగన్నాథుని విగ్రహాలు చేతులు, కాళ్లు లేకుండా అసంపూర్ణంగా ఎందుకు ఉంటాయి? వీటన్నింటి వెనుక ఉన్న నమ్మశక్యం కాని పురాణ గాథను, ఆ ‘నవకళేబర’ ఉత్సవ విశేషాలను గురించి తెలుసుకుందాం.

మీరేప్పుడైనా ఆలోచించారా? ప్రతి 12 లేదా 19 సంవత్సరాలకు ఒకసారి పూరీ జగన్నాథుని చెక్క విగ్రహాలను ఎందుకు మారుస్తారు? జగత్తంతా పూజించే ఆ జగన్నాథుడికి, విశ్వానికే నాథుడైన ఆ దేవ దేవుడికి కూడా ఆయుష్షు ఉంటుందా? మరణం అనేది సంభవిస్తుందా? ఈ ప్రశ్నలన్నింటికీ సమాధానమే ‘నవకళేబర ఉత్సవం’. ‘నవ’ అంటే కొత్త, ‘కళేబరం’ అంటే శరీరం. అంటే, జగన్నాథుడు కొత్త శరీరాన్ని ధరించే ఒక అద్భుతమైన, అంతుచిక్కని, ఆధ్యాత్మిక ప్రక్రియ.

జగన్నాథుని అసంపూర్ణ విగ్రహాల వెనుక ఉన్న పురాణ గాథ

ఈ నవకళేబర రహస్యాన్ని అర్థం చేసుకోవాలంటే, మనం ముందుగా పూరీ జగన్నాథ విగ్రహాల పుట్టుక వెనుక ఉన్న కథలోకి వెళ్ళాలి. మీరు గమనిస్తే, జగన్నాథుని విగ్రహాలు మిగతా దేవతా విగ్రహాల్లా పూర్తి ఆకారంలో ఉండవు. పెద్ద పెద్ద కళ్ళతో, చేతులు, కాళ్ళు లేకుండా అసంపూర్ణంగా కనిపిస్తాయి. దీని వెనుక ఒక ఆసక్తికరమైన పురాణ కథ ప్రచారంలో ఉంది.

పూర్వం మాల్వా ప్రాంతాన్ని ఇంద్రద్యుమ్నుడు అనే రాజు పరిపాలించేవాడు. ఆయన గొప్ప విష్ణు భక్తుడు. ఒకనాడు, నీల మాధవుడు అనే దైవం గురించి విని, ఎలాగైనా ఆ స్వామిని దర్శించుకోవాలని తపించాడు. తన సేవకులను నలుదిక్కులకు పంపగా, విద్యాపతి అనే ఒక బ్రాహ్మణుడు ఆ దైవం ఒడిశాలోని దట్టమైన అడవుల్లో, శబర జాతి వారు పూజించే నీలగిరి పర్వతంపై ఉన్నాడని తెలుసుకున్నాడు. విద్యాపతి అక్కడికి చేరుకుని, శబర రాజు విశ్వావసు కుమార్తె లలితను వివాహం చేసుకున్నాడు. మామగారి ద్వారా అతి కష్టం మీద నీల మాధవుని దర్శనం చేసుకున్నాడు. కానీ, ఈలోపు ఇంద్రద్యుమ్నుడు సైన్యంతో అక్కడికి చేరుకునేసరికి, ఆ విగ్రహం అదృశ్యమైంది. దీంతో రాజు తీవ్ర దుఃఖంలో మునిగిపోయాడు. అప్పుడు ఆకాశవాణి వినిపించింది: "రాజా! చింతించకు. నేను నీకు దారు రూపంలో, అంటే చెక్క రూపంలో దర్శనమిస్తాను. సముద్రంలో కొట్టుకొస్తున్న ఒక పెద్ద దారువు (చెక్క దుంగ)తో నా విగ్రహాలను చెక్కించు."

ఆకాశవాణి చెప్పినట్లే, రాజుకు పూరీ సముద్ర తీరాన ఒక పెద్ద వేప దుంగ లభించింది. ఎందరో గొప్ప శిల్పులు ప్రయత్నించినా ఆ దుంగను చెక్కలేకపోయారు. చివరికి, దేవశిల్పి విశ్వకర్మ ఒక వృద్ధుడి రూపంలో వచ్చి, "రాజా! నేను 21 రోజుల్లో విగ్రహాలను పూర్తి చేస్తాను. కానీ ఒక షరతు. నేను లోపల పనిచేస్తున్నప్పుడు ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ గది తలుపులు తెరవకూడదు" అని చెప్పాడు. రాజు సరేనన్నాడు.

రోజులు గడుస్తున్నాయి. గది లోపల నుండి శిల్పాలు చెక్కే శబ్దం వినిపిస్తూనే ఉంది. కానీ, 15వ రోజు తర్వాత శబ్దాలు పూర్తిగా ఆగిపోయాయి. ఆందోళన చెందిన రాణి గుండిచా కోరిక మేరకు, రాజు ఒప్పందాన్ని మీరి తలుపులు తెరిపించాడు. లోపల ఆ వృద్ధుడు లేడు. అక్కడ చేతులు, కాళ్లు లేకుండా అసంపూర్ణంగా చెక్కిన బలరాముడు, సుభద్ర, జగన్నాథుని విగ్రహాలు మాత్రమే ఉన్నాయి. తన తప్పు తెలుసుకుని రాజు పశ్చాత్తాపపడుతుండగా, "నన్ను ఈ రూపంలోనే ప్రతిష్టించి, పూజించు. ఇదే నా సంకల్పం" అని ఆకాశవాణి రూపంలో జగన్నాథుడు పలికాడని కథ. అప్పటి నుండి, జగన్నాథుడు అదే అపురూపమైన రూపంలో పూజలందుకుంటున్నాడు.

నవకళేబరం - పవిత్రమైన చెట్ల కోసం అన్వేషణ

ఆలయ సంప్రదాయం, ఆగమ శాస్త్రాల ప్రకారం, దారు విగ్రహాలకు ఒక నిర్దిష్ట జీవితకాలం ఉంటుంది. అందుకే, హిందూ క్యాలెండర్ ప్రకారం ‘అధిక ఆషాఢ మాసం’ వచ్చిన సంవత్సరంలో ఈ నవకళేబర ఉత్సవం జరుగుతుంది. ఇది సాధారణంగా ప్రతి 12 నుండి 19 సంవత్సరాలకు ఒకసారి వస్తుంది. ఈ ప్రక్రియ కేవలం పాత విగ్రహాలను మార్చడం కాదు, అది ఒక దైవికమైన పునర్జన్మ.

ఈ ఉత్సవంలో మొదటి, అత్యంత కీలకమైన ఘట్టం ‘దారు బ్రహ్మ’ అన్వేషణ. ‘దారు బ్రహ్మ’ అంటే కొత్త విగ్రహాలను చెక్కే పవిత్రమైన వేప చెట్టు. ఈ అన్వేషణను ‘బనజాగ యాత్ర’ అంటారు. దైతపతులుగా పిలవబడే ప్రత్యేక పూజారులు ఈ యాత్రను నిర్వహిస్తారు.

ఈ చెట్లను గుర్తించడానికి ఆలయ గ్రంథాలలో నిర్దేశించిన కఠినమైన నియమాలున్నాయి.

జగన్నాథుని దారువు

ఈ వేప చెట్టు ముదురు రంగులో ఉండి, నాలుగు ప్రధాన కొమ్మలను కలిగి ఉండాలి. చెట్టు బెరడుపై శంఖం, చక్రం వంటి గుర్తులు స్పష్టంగా కనిపించాలి. దాని సమీపంలో ఒక శ్మశానం, ఒక పుట్ట, మరియు ఒక శివాలయం ఉండటం శుభసూచకంగా భావిస్తారు.

బలభద్రుని దారువు

ఈ చెట్టుకు ఏడు కొమ్మలు, లేత రంగు బెరడుతో పాటు నాగలి, రోకలి వంటి గుర్తులు ఉండాలని చూస్తారు.

సుభద్రా దేవి దారువు:

ఈ చెట్టు పసుపు రంగులో ఉండి, ఐదు కొమ్మలతో, ఐదు రేకుల పద్మం గుర్తును కలిగి ఉండాలి.

సుదర్శనుని దారువు:

ఈ చెట్టు ఎరుపు రంగులో ఉండి, మూడు కొమ్మలతో, చక్రం గుర్తును కలిగి ఉండాలి.

ఈ లక్షణాలున్న చెట్లను కనుగొనడం కోసం పూజారులు కఠోర యాత్ర చేస్తారు. పూరీలోని మంగళా దేవి ఆలయంలో ప్రార్థించిన తర్వాత, ఆ బృందంలోని ముఖ్య పూజారికి కలలో మంగళా దేవి కనిపించి, ఆ దారు వృక్షాలు ఎక్కడ ఉన్నాయో సూచిస్తుందని భక్తుల నమ్మకం. ఆ తర్వాత, వేద మంత్రోచ్ఛారణల మధ్య, బంగారు, వెండి, ఇనుప గొడ్డళ్లతో ఆ చెట్లను నరికి, అత్యంత భక్తి శ్రద్ధలతో పూరీకి తీసుకువస్తారు.

రహస్య నిర్మాణం

దారువులు ఆలయానికి చేరుకున్న తర్వాత, వాటిని ‘కొయిలి వైకుంఠం’ అనే పవిత్ర ప్రదేశంలో ఉంచుతారు. ఇక్కడే కొత్త విగ్రహాల నిర్మాణం జరుగుతుంది. ఈ ప్రక్రియ అత్యంత గోప్యంగా సాగుతుంది. ఎంపిక చేయబడిన దైతపతులు తప్ప మరెవరూ ఈ ప్రదేశంలోకి అడుగుపెట్టడానికి వీల్లేదు. వారు సంప్రదాయ పనిముట్లను ఉపయోగిస్తూ, మంత్రాలను పఠిస్తూ, పూర్తి నిష్ఠతో, ఉపవాస దీక్షలతో ఈ విగ్రహాలను చెక్కుతారు.

కొత్త విగ్రహాల నిర్మాణం పూర్తయిన తర్వాత, పాత విగ్రహాలను గర్భగుడి నుండి బయటకు తీసుకురావడానికి సన్నాహాలు మొదలవుతాయి. నవకళేబర ఉత్సవంలో ఇది అత్యంత ఉత్కంఠభరితమైన ఘట్టం.

బ్రహ్మ పదార్థం - అంతుచిక్కని మహా రహస్యం

నవకళేబర ఉత్సవంలో అత్యంత రహస్యమైన ఘట్టం ‘బ్రహ్మ పదార్థం’ మార్పిడి. అసలు ఈ బ్రహ్మ పదార్థం అంటే ఏమిటన్నది ఇప్పటికీ అంతుచిక్కని రహస్యం. అది భగవంతుని ఆత్మ లేదా జీవం అని, సాక్షాత్తు శ్రీకృష్ణుని హృదయమని భక్తుల ప్రగాఢ విశ్వాసం. ప్రచారంలో ఉన్న కథల ప్రకారం, శ్రీకృష్ణుడు తన అవతారాన్ని చాలించినప్పుడు, పాండవులు ఆయన దేహానికి దహన సంస్కారాలు నిర్వహించారు. ఆయన శరీరం మొత్తం పంచభూతాల్లో కలిసిపోయినా, హృదయం మాత్రం అగ్నికి దహనం కాలేదని చెబుతారు. శ్రీకృష్ణుని ఆదేశానుసారం, అర్జునుడు ఆ హృదయాన్ని సముద్రంలో విడిచిపెట్టాడు. ఆ హృదయమే ఒక దారువు రూపంలో పూరీ తీరానికి కొట్టుకొచ్చిందని, అదే బ్రహ్మ పదార్థంగా జగన్నాథుని విగ్రహం లోపల ఉందని ఒక బలమైన నమ్మకం.

ఈ బ్రహ్మ పదార్థం మార్పిడి ప్రక్రియ అత్యంత కఠినమైన నియమాల మధ్య, అమావాస్య నాటి అర్ధరాత్రి జరుగుతుంది.

*  ఆ రోజు ఆలయం మరియు దాని పరిసర ప్రాంతాల్లో విద్యుత్ సరఫరాను పూర్తిగా నిలిపివేస్తారు. అంతా కటిక చీకటిలో మునిగిపోతుంది.

*  గర్భగుడిలోకి ఎంపిక చేసిన ఒకే ఒక, అనుభవజ్ఞుడైన దైతపతి పూజారికి మాత్రమే ప్రవేశం ఉంటుంది.

*  ఆయన కళ్లకు అనేక పొరలుగా పట్టు వస్త్రంతో గట్టిగా గంతలు కడతారు. చేతులకు కూడా వస్త్రాన్ని చుడతారు.

*  ఆ కటిక చీకటిలో, ఆయన కేవలం స్పర్శ జ్ఞానంతో పాత జగన్నాథ విగ్రహం నుండి బ్రహ్మ పదార్థాన్ని తీసి, కొత్త విగ్రహంలోకి మారుస్తాడు.

ఆ బ్రహ్మ పదార్థం ఒక చైతన్య రూపమని, దానిని చూసినా, నేరుగా తాకినా ప్రాణాలు నిలవవని ఒక ప్రగాఢ నమ్మకం ఉంది. అందుకే ఇంతటి కఠినమైన జాగ్రత్తలు తీసుకుంటారు. ఆ పదార్థాన్ని మార్చిన పూజారి కూడా ఆ తర్వాత ఎక్కువ కాలం జీవించరని, ఆ రహస్యాన్ని తనతో పాటే తీసుకువెళ్తారని కూడా చెబుతారు. ఈ ప్రక్రియ పూర్తి కాగానే, పాత విగ్రహాలను ‘కొయిలి వైకుంఠం’లో శాస్త్రోక్తంగా భూస్థాపితం చేస్తారు. దీంతో, జగన్నాథుడు నవ యవ్వనంతో కొత్త శరీరంలోకి ప్రవేశించినట్లు భక్తులు భావిస్తారు.

ముగింపు: విశ్వాసమే దైవం

జగన్నాథుని నవకళేబర ఉత్సవం కేవలం ఒక ఆచారం కాదు. అది పుట్టుక, మరణాల చక్రాన్ని, ఆత్మ శాశ్వతమైనదని, శరీరం నశ్వరమైనదని గుర్తుచేసే ఒక గొప్ప ఆధ్యాత్మిక పాఠం. ఆత్మ పాత శరీరాన్ని వదిలి కొత్త శరీరాన్ని ధరించినట్లే, జగన్నాథుడు తన పాత దారు రూపాన్ని వదిలి, కొత్త రూపాన్ని స్వీకరిస్తాడు. బ్రహ్మ పదార్థం యొక్క రహస్యం, దారు బ్రహ్మ అన్వేషణలో కనిపించే దైవిక గుర్తులు, అసంపూర్ణ విగ్రహాల వెనుక ఉన్న కథ—ఇవన్నీ మన తర్కానికి, శాస్త్రీయ విశ్లేషణకు అందని విషయాలు. అవి పూర్తిగా విశ్వాసానికి, భక్తికి సంబంధించినవి. సైన్స్ ఎక్కడ ముగుస్తుందో, బహుశా విశ్వాసం అక్కడ మొదలవుతుందేమో. పూరీ జగన్నాథుని నవకళేబరం ఆ విశ్వాసానికి, తరతరాలుగా వస్తున్న సనాతన ధర్మానికి నిలువుటద్దం.