Vijaya Lakshmi
Published on Apr 09 2026
Vijaya Mavuru
మహానటి, కలకంఠీ లాంటి నవలలు, సర్పయాగం, తిరుమల వైభవం, జై జగన్నాథ లాంటి పౌరాణిక లాంటి వ్యాసాలు. ఆంధ్రజ్యోతి, నవ్య, వనిత, వనితాజ్యోతి, చిత్ర, కోకిల లాంటి Magazine లలోను, అల్ ఇండియా రేడియో లోను Publish అయ్యాయి. Broad coast అయ్యాయి. నా వృత్తి, ప్రవృత్తి రెండూ కూడా రచనలు, Dubbing...
Want to know more about me and my work?వరూధిని ఏకాదశి ఈ నెల అంటే ఏప్రిల్ 13 సోమవారం నాడు వచ్చింది. ఏకాదశి తిథి ఏప్రిల్ 13, తెల్లవారుజామున 1:17 గంటలకు ప్రారంభమై, ఏప్రిల్ 14, తెల్లవారుజామున 1:08 గంటలకు ముగుస్తుంది. ఉదయ తిథి ఆధారంగా, ఏప్రిల్ 13, 2026 సోమవారం ఉపవాసం ఉండాలి. ఏప్రిల్ 14, ద్వాదశి తిథి నాడు ఉపవాసం విరమించాలి. సరే వరూధినీ ఏకాదశి విశిష్టత ఏంటి... ఎందుకు చేసుకోవాలి... ఏ దేవుడిని పూజించాలి? ఏం దానం చేయాలి.. వరూధినీ ఏకాదశి చేయడం వలన ఎలాంటి ఫలితాలు పొందవచ్చు అన్న వివరాలు తెలుసుకునేముందు అసలు వరూధినీ ఏకాదశి కథేంటో ముందు ఇక్కడ తెలుసుకుందాం...
మన జీవితాల్లో ఒక్కోసారి చిత్రవిచిత్రమైన సంఘటనలు జరుగుతూ ఉంటాయి, కదూ? కొందరికి తరగని ఆస్తి, అధికారం అన్నీ ఉన్నా, మనసులో ఏదో తెలియని బాధ, అశాంతి. మరికొందరికి ఏమీ లేకపోయినా, జీవితం ఎంతో ప్రశాంతంగా గడిచిపోతుంది. అసలు దీనికి కారణం ఏమై ఉంటుంది? మన పెద్దలు, పురాణాలు చెప్పే ఒకే ఒక్క సమాధానం... కర్మ. ఈ జన్మలో మనం అనుభవించే మంచిచెడులకు, గత జన్మలో మనం చేసుకున్న పాపపుణ్యాలే కారణమని శాస్త్రాలు చెబుతున్నాయి.
ఇలాంటి ఒక క్లిష్ట పరిస్థితే ఒక గొప్ప చక్రవర్తికి ఎదురైంది. అంతులేని సంపద, ప్రజల ప్రేమాభిమానాలు, ధర్మబద్ధమైన పాలన... ఇలా అన్నీ ఉన్నా ఆయన జీవితం నరకప్రాయంగా మారింది. "నేనెందుకు ఇంతగా బాధపడాలి? అసలు కారణం ఏంటి?" అని ఆయన రాత్రింబవళ్లు మధనపడ్డాడు. ఆయనే ఇక్ష్వాకు వంశానికి చెందిన గొప్ప రాజు మాంధాత.
గత జన్మ కర్మ వల్ల వచ్చిన శాపంతో, మాంధాత రాజు భరించలేని బాధలను ఎదుర్కొన్నాడు. కానీ ఒక్క ఉపవాసం... కేవలం ఒక్క ఉపవాసం ఆయన తలరాతనే మార్చేసింది, చివరికి స్వర్గంలో స్థానాన్ని సంపాదించి పెట్టింది. అంతటి శక్తివంతమైన ఆ రహస్యం ఏమిటి? ఆ అద్భుతమైన వ్రతం ఏది? అదే... సమస్త పాపాలను పోగొట్టి, అదృష్టాన్ని, ఐశ్వర్యాన్ని ఇచ్చే "వరూధిని ఏకాదశి" కథ. ఈరోజు మనం ఆ వరూధినీ ఏకాదశి కథను వివరంగా తెలుసుకుందాం.
పూర్వం నర్మదా నదీ తీరంలో మాంధాత అనే చక్రవర్తి పాలించేవాడు. సూర్యవంశపు రాజయిన మాంధాత తన వంశ కీర్తిని పెంచుతూ, ధర్మమే ఊపిరిగా, సత్య మార్గంలో ప్రజలను కన్నబిడ్డల్లా చూసుకునేవాడు. ఆయన రాజ్యంలో ప్రజలు సిరిసంపదలతో, సుఖసంతోషాలతో జీవించేవారు. దొంగతనాలు, అన్యాయాలు అనే మాటలకే చోటు లేదు. పండితులు, ఋషులు ఆయన పాలనను ఎంతో మెచ్చుకునేవారు. మాంధాత రాజు ఎంత గొప్పవాడంటే, సాక్షాత్తూ రావణుడిని సైతం ఓడించిన పరాక్రమశాలి అని పురాణాలు చెబుతున్నాయి.
ఇంత వైభవం, ఇంత కీర్తి ఉన్నా, మాంధాత రాజు మనసులో మాత్రం నిత్యం ఏదో తెలియని అలజడి, అంతుచిక్కని వేదన ఉండేవి. ఆయన శరీరం తరచూ అనారోగ్యాల బారిన పడుతుండేది. మానసికంగా ఎప్పుడూ ఒక రకమైన అశాంతి, చెప్పలేని దుఃఖం ఆయన్ను వెంటాడేవి. "నేను ఏనాడూ ధర్మాన్ని తప్పలేదు, ఏ ప్రాణికీ హాని చేయలేదు. నా ప్రజలను ప్రేమగా చూసుకుంటున్నాను. మరి నాకెందుకు ఈ బాధలు? నా మనసును వేధిస్తున ఈ అశాంతికి కారణమేమిటి?" అని తనలో తానే మధనపోయేవాడు.
ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానం దొరక్క, సాంత్వన లభించక, ఆయన తన రాజభోగాలను కూడా వదిలేసి, తరచుగా అడవులకు వెళ్లి తపస్సు చేసుకునేవాడు. ఆ శ్రీమహావిష్ణువును ప్రార్థించి, తన వేదనకు కారణం తెలుసుకోవాలని, దాని నుండి బయటపడాలని బలంగా కోరుకున్నాడు. తన రాజ్యభారాన్ని మంత్రులకు అప్పగించి, ఒక ప్రశాంతమైన అరణ్యంలో కఠోరమైన తపస్సు మొదలుపెట్టాడు.
అలా మాంధాత రాజు ఒక వనంలో పూర్తి ఏకాగ్రతతో ఘోర తపస్సులో మునిగిపోయాడు. బయటి ప్రపంచాన్ని పూర్తిగా మరచిపోయి, నారాయణుడి నామస్మరణే శ్వాసగా తపస్సులో మునిగిపోయాడు. ఎండకు, వానకు, చలికి... దేనికీ చలించకుండా ఆయన తపస్సు సంవత్సరాల పాటు సాగింది. ఆయన తపస్సు యొక్క శక్తికి, ఆ వనంలోని క్రూర మృగాలు సైతం శాంతించి, ఆయన చుట్టూ భయం లేకుండా తిరిగేవి.
కానీ, విధి మరోలా ఉంది. ఒకరోజు, తపస్సులో లీనమై ఉన్న మాంధాత రాజు మీదకు ఒక భయంకరమైన ఎలుగుబంటి వచ్చింది. రాజుపై దాడి చేసింది. ఆయన పాదాన్ని తన పదునైన కోరలతో పట్టుకుని, గట్టిగా కొరకడం మొదలుపెట్టింది. ఆ భరించలేని బాధకు రాజు తపస్సు నుండి మేల్కొన్నాడు. కానీ ఆశ్చర్యం! ఆయన ఆ ఎలుగుబంటిపై కోప్పడలేదు, దానిని శపించలేదు. శిక్షించలేదు.తనను తాను కాపాడుకోవడానికి కూడా ప్రయత్నించలేదు.
ఆ నొప్పిని భరిస్తూనే, రెండు చేతులు జోడించి, "ఓ శ్రీమన్నారాయణా! జగద్రక్షకా! ఈ రూపంలో నాకు కష్టం కలిగించినా, ఇందులోనూ నీ లీల ఏదో ఉందని నమ్ముతున్నాను. ఈ బాధ నుండి నన్ను కాపాడు తండ్రీ!" అని ఆర్తనాదంతో ప్రార్థించాడు. ఆ ఎలుగుబంటి మాత్రం ఆయన్ను వదలకుండా, అడవిలోకి ఈడ్చుకెళ్లసాగింది. రాజు స్పృహ కోల్పోయే స్థితికి వచ్చినా, నారాయణుడిపై నమ్మకాన్ని మాత్రం వదల్లేదు.
భక్తుడి ఆక్రందన వైకుంఠంలో ఉన్న శ్రీమహావిష్ణువు చెవిన పడింది. తన భక్తుడు పడుతున్న బాధను చూడలేని ఆ కరుణామయుడు వెంటనే తన సుదర్శన చక్రాన్ని పంపాడు. ఆ సుదర్శన చక్రం రెప్పపాటులో అక్కడికి చేరుకుని, ఆ ఎలుగుబంటిని సంహరించి మాంధాత రాజును రక్షించింది.
కానీ, అప్పటికే జరగాల్సిన నష్టం జరిగిపోయింది. ఎలుగుబంటి దాడిలో రాజు తన కాలును పూర్తిగా కోల్పోయాడు. విష్ణుమూర్తి దయతో ప్రాణాలు దక్కినా, తన అంగవైకల్యాన్ని చూసుకుని మాంధాత తీవ్రంగా దుఃఖించాడు. అప్పుడు శ్రీహరి ఆయన ముందు ప్రత్యక్షమయ్యాడు. ఆ దివ్యమంగళ స్వరూపాన్ని చూసి, రాజు ఆనందంతో పాటు తన బాధను కూడా ఆయన ముందుంచాడు.
"ప్రభూ! నేనే పాపం ఎరుగను. నా జీవితంలో ధర్మాన్ని మీరిన క్షణం లేదు. అయినా నాకెందుకీ ఘోరమైన శిక్ష? నా తపస్సులో ఏమైనా లోపం ఉందా? నా భక్తిలో లోపముందా? దయచేసి నా ఈ దుస్థితికి కారణం తెలిపి, నన్ను కాపాడు" అని వేడుకున్నాడు.
అప్పుడు శ్రీమహావిష్ణువు చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నాడు: "రాజా! నీవు ఈ జన్మలో ధర్మాత్ముడవనేది నిజమే. నీ పాలన, నీ భక్తి గొప్పవి. కానీ, మన జీవితం కేవలం ఈ ఒక్క జన్మకే పరిమితం కాదు. నీవు గత జన్మలో చేసిన ఒక పాప కర్మ యొక్క ఫలితమే ఇప్పుడు నిన్ను వెంటాడుతోంది. ఆ పాపమే ఈ ఎలుగుబంటి రూపంలో వచ్చి నిన్ను గాయపరిచింది. ఇది కర్మ ఫలం, దీనిని అనుభవించి తీరాలి," అని కర్మ సిద్ధాంత రహస్యాన్ని వివరించాడు.
ఈ మాటలు విన్న మాంధాత నిశ్చేష్టుడయ్యాడు. గత జన్మ పాపం తనను ఇంతలా వేధిస్తోందా అని గ్రహించి, ఆ పాపం నుండి బయటపడే మార్గం చూపమని భగవంతుని పాదాలపై పడ్డాడు.
భక్తుని పశ్చాత్తాపాన్ని, ఆర్తిని గమనించిన శ్రీమహావిష్ణువు కరుణించి, "రాజా! చింతించకు. ఎంతటి ఘోర పాపానికైనా ప్రాయశ్చిత్తం ఉంటుంది. నీ పూర్వజన్మ పాపాలను, ఈ జన్మలోని కష్టాలను పూర్తిగా నాశనం చేయగల ఒక శక్తివంతమైన వ్రతం ఉంది. అదే 'వరూధిని ఏకాదశి'. 'వరూధిని' అంటే రక్షణ కవచం అని అర్థం. ఈ ఏకాదశి వ్రతం ఆచరిస్తే సర్వ పాపాల నుండి రక్షణ లభిస్తుంది." అని చెప్పాడు.
"వైశాఖ మాసంలోని కృష్ణ పక్షంలో వచ్చే ఈ ఏకాదశి నాకు అత్యంత ఇష్టమైనది. ఈ ఒక్క రోజు నియమనిష్టలతో ఉపవాసం ఉండి, నా వరాహ అవతారాన్ని పూజిస్తే, పదివేల సంవత్సరాలు తపస్సు చేసిన ఫలం కలుగుతుంది. సూర్యగ్రహణం రోజున కురుక్షేత్రంలో బంగారం దానం చేస్తే ఎంత పుణ్యం వస్తుందో, ఈ ఒక్క వ్రతంతో అంతకు మించిన పుణ్యం దక్కుతుంది," అని శ్రీహరి ఆ వ్రత గొప్పతనాన్ని వివరించాడు.
అంతేకాదు, ఒకసారి బ్రహ్మదేవుని ఐదు తలలలో ఒకదానిని పరమశివుడు ఖండించినప్పుడు, ఆయనకు బ్రహ్మహత్యా పాతకం చుట్టుకుంది. ఆ మహాపాపం నుండి విముక్తి పొందడానికి, సాక్షాత్తూ ఆ పరమేశ్వరుడే వరూధిని ఏకాదశి వ్రతాన్ని ఆచరించి పాపవిముక్తుడయ్యాడు. అంతటి శక్తివంతమైనది ఈ వ్రతం. ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించడం వల్ల దురదృష్టం తొలగిపోయి సౌభాగ్యం కలుగుతుంది, దరిద్రం పోయి ఐశ్వర్యం సిద్ధిస్తుంది. దుఃఖంలో ఉన్న స్త్రీలు ఈ వ్రతం చేస్తే అఖండ సౌభాగ్యాన్ని పొందుతారు.
ఈ విషయాలన్నీ శ్రీకృష్ణ పరమాత్ముడు స్వయంగా ధర్మరాజుకు వివరించినట్లు పద్మ పురాణంలో ఉంది. ఇక్కడ సాక్ష్టాట్టూ ఆ శ్రీమన్నారాయనుడే , "రాజా! నువ్వు ఈ వ్రతాన్ని భక్తిశ్రద్ధలతో ఆచరించు. నీ పాపాలన్నీ తొలగిపోతాయి. నువ్వు కోల్పోయిన నీ అవయవం తిరిగి వస్తుంది. నీ కష్టాలన్నీ తీరి, ఈ లోకంలో సర్వ సుఖాలు అనుభవించి, చివరికి నా వైకుంఠ ధామాన్ని చేరుకుంటావు" అని అభయమిచ్చాడు.
శ్రీమహావిష్ణువు మాటలతో మాంధాత రాజులో కొత్త ఆశ చిగురించింది. ఆయన మనసులోని బాధ తొలగిపోయి, భక్తితో నిండిపోయింది. భగవంతుడు చెప్పినట్లే, వరూధిని ఏకాదశి రోజున సూర్యోదయానికి ముందే నిద్రలేచి, పవిత్ర నదిలో స్నానం చేశాడు.
ఆ రోజంతా సంపూర్ణ ఉపవాసం ఉండి, నీరు కూడా తాగకుండా నిష్ఠగా గడిపాడు. శ్రీ మహావిష్ణువు యొక్క వరాహ అవతార రూపాన్ని ప్రతిష్టించి, తులసీ దళాలతో, పసుపు రంగు పూలతో శ్రద్ధగా పూజించాడు. విష్ణు సహస్రనామ పారాయణం చేస్తూ, భజనలు, కీర్తనలతో ఆ రోజంతా హరినామ స్మరణలోనే గడిపాడు. రాత్రి జాగరణ చేసి, భగవంతుని కథలు వింటూ, ధ్యానంలో గడిపాడు.
ఆయన భక్తికి, నిష్ఠకు ఫలితంగా ఒక అద్భుతం జరిగింది. ఏకాదశి వ్రతం పూర్తయిన మరుసటి రోజు, ద్వాదశి ఘడియలలో, రాజు మాంధాత కోల్పోయిన కాలు స్థానంలో అద్భుతంగా కొత్త కాలు ఏర్పడింది. ఆయన శరీరం పూర్తి ఆరోగ్యంగా, తేజస్సుతో నిండిపోయింది. తన పూర్వజన్మ పాప భారం తొలగిపోయి, మనసు తేలికపడి, అంతులేని ప్రశాంతతను అనుభవించాడు.
ఈ అద్భుతాన్ని చూసి మాంధాత ఆనందానికి అవధులు లేవు. ఆయన భక్తి రెట్టింపయ్యింది. శ్రీహరికి కృతజ్ఞతలు తెలుపుకుని, తన రాజ్యానికి తిరిగి వెళ్ళాడు. అప్పటి నుండి ఆయన జీవితంలోని కష్టాలన్నీ మాయమయ్యాయి. రాజ్యం మరింత సుభిక్షంగా వర్ధిల్లింది. ఆయన కీర్తి దశదిశలా వ్యాపించింది.
మాంధాత రాజు వరూధిని ఏకాదశి వ్రత ప్రభావంతో తన మిగిలిన జీవితాన్ని సంపూర్ణ ఆరోగ్యంతో, అంతులేని ఐశ్వర్యంతో, కీర్తి ప్రతిష్టలతో గడిపాడు. ధర్మబద్ధంగా పరిపాలించి, అంత్యకాలంలో పుణ్యలోకాలను దాటి, సాక్షాత్తూ శ్రీమహావిష్ణువు నివాసమైన వైకుంఠానికి చేరుకున్నాడు.
ఇదే వరూధిని ఏకాదశి మహత్యం. పదివేల సంవత్సరాల తపస్సు కన్నా, లక్షల కొద్దీ దానధర్మాలు చేయడం కన్నా, ఈ ఒక్క ఏకాదశి వ్రతం చేయడం వల్ల ఎక్కువ ఫలం లభిస్తుందని శాస్త్ర వచనం. ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించిన వారి పుణ్యఫలాన్ని లెక్కించడం సాక్షాత్తూ చిత్రగుప్తునికి కూడా సాధ్యం కాదని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. ఈ వ్రతం చేసిన వారు, ఈ కథను విన్న వారు, చదివిన వారు సకల పాపముల నుండి విముక్తులై, ఈ లోకంలో సుఖసంతోషాలు, ఐశ్వర్యం పొంది, పరలోకంలో మోక్షాన్ని పొందుతారని సాక్షాత్తూ శ్రీకృష్ణ పరమాత్ముడు ధర్మరాజుకు తెలియజేశాడు.
కాబట్టి, మనకు తెలియకుండా గత జన్మలలో చేసిన పాపాల వల్ల ఈ జన్మలో ఏవైనా కష్టాలు, బాధలు అనుభవిస్తున్నట్లయితే, ఈ వరూధిని ఏకాదశి వ్రతాన్ని భక్తిశ్రద్ధలతో ఆచరించడం ద్వారా వాటి నుండి బయటపడి, ఆ శ్రీమన్నారాయణుడి కృపకు పాత్రులు కావచ్చు.
వరూథిని ఏకాదశి రోజు కొన్ని ప్రాంతాల్లో శ్రీ మహా విష్ణువు అవతారం అయిన వామనమూర్తిని పూజిస్తారు, ఇంకొందరు కృష్ణుడిని పూజిస్తారు. ఈ రోజు మధురాష్టకం పఠిస్తే కష్టాల నుంచి విముక్తి లభిస్తుందని, ఐశ్వర్యం పెరుగుతుందని భక్తుల విశ్వాసం. పీకల్లోతు కష్టాల్లో ఉండేవారు గజేంద్రమోక్షం పఠిస్తే ఆ కష్టాల నుంచి బయటపడతారని పురాణ కథలు చెబుతున్నాయి. అలాగే భక్తి, ముక్తికోసం ప్రయత్నించేవారు విష్ణుసహస్రనామం పఠిస్తారు. వరూథిని ఏకాదశి వ్రతాన్ని ఆచరించే స్త్రీలు మాంగల్యబలం పెరుగుతుందని, సిరిసంపదలు వస్తాయి. ఏళ్లతరబడి తపస్సు చేస్తే లభించే ఫలితం ఈ ఒక్క వ్రతాన్ని ఆచరించడం వల్ల కలుగుతుందని భవిష్యపురాణంలో ఉందని పండితులు చెబుతున్నారు. ఎన్ని ప్రయత్నాలు చేసినా వివాహం కానివారు ఈ రోజు ఉపవాసం చేసి రుక్మిణి, శ్రీకృష్ణుల వివాహ ఘట్టాన్ని చదివితే త్వరలోనే వివాహం కుదురుతుందని చెబుతారు.
ఇదే దివ్యమైన వరూధిని ఏకాదశి కథ.